Viện Nghiên cứu Tăng trưởng xanh triển khai xây dựng mô hình thực nghiệm và chuyển hóa phế phụ phẩm nông nghiệp tại Hòa Bình (nay là tỉnh Phú Thọ)

Trong khuôn khổ thực hiện đề tài khoa học và công nghệ cấp tỉnh “Ứng dụng công nghệ sinh học sản xuất sản phẩm phối trộn bổ sung cho đất từ chất thải và phụ phẩm nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Hòa Bình”, vừa qua, đoàn công tác của Viện Nghiên cứu Tăng trưởng xanh – Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tổ chức các đợt làm việc thực địa tại địa phương nhằm triển khai các nội dung nghiên cứu trọng tâm của đề tài.

Các hoạt động thực địa lần này tập trung vào hai nhiệm vụ quan trọng: xây dựng quy trình chuyển hóa chất thải chăn nuôi, phụ phẩm cây trồng thành sản phẩm phối trộn giàu dinh dưỡng bổ sung cho đất; đồng thời lựa chọn địa điểm, lấy mẫu đất và chuẩn bị triển khai các mô hình thực nghiệm trên cây bưởi, cây ngô và cây lạc. Đây là những nội dung có ý nghĩa thiết thực trong việc thúc đẩy nông nghiệp tuần hoàn, giảm thiểu ô nhiễm môi trường nông thôn và nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên bản địa.

Khảo sát địa điểm, lấy mẫu đất và lựa chọn mô hình phù hợp với điều kiện địa phương

Trong đợt công tác thứ nhất, đoàn nghiên cứu đã tiến hành khảo sát thực tế điều kiện canh tác, hiện trạng đất sản xuất và làm việc trực tiếp với các hộ dân tại khu vực dự kiến bố trí mô hình. Trên cơ sở đánh giá điều kiện đất đai, tập quán canh tác, khả năng theo dõi mô hình và mức độ phù hợp với mục tiêu nghiên cứu, đoàn đã lựa chọn địa điểm triển khai mô hình cây bưởi tại xã Nật Sơn; mô hình cây ngô và cây lạc tại xã Dũng Tiến.

Tại các điểm khảo sát, đoàn đã tiến hành lấy mẫu đất phục vụ phân tích, đánh giá chất lượng đất ban đầu. Đây là bước kỹ thuật quan trọng nhằm xác định hiện trạng dinh dưỡng, độ pH, hàm lượng hữu cơ và các đặc tính liên quan của đất trước khi áp dụng sản phẩm phối trộn. Kết quả phân tích sẽ là cơ sở để so sánh sự thay đổi chất lượng đất sau quá trình canh tác, đồng thời phục vụ tính toán công thức, liều lượng và phương thức sử dụng sản phẩm bổ sung cho đất đối với từng loại cây trồng.

Cán bộ chuyên môn thực hiện lấy mẫu đất tại khu vực mô hình cây bưởi, ngô và lạc

Chuyển hóa phế phụ phẩm nông nghiệp thành nguồn tài nguyên hữu ích

Tiếp nối hoạt động khảo sát, trong đợt công tác thứ hai, đoàn nghiên cứu đã phối hợp với các hộ dân triển khai hoạt động ủ phân và xử lý phế phụ phẩm nông nghiệp tại địa phương. Đây là nội dung thuộc nhiệm vụ xây dựng quy trình tạo sản phẩm phối trộn giàu chất dinh dưỡng bổ sung cho đất từ một số nguồn chất thải và phụ phẩm nông nghiệp chính trên địa bàn tỉnh Hòa Bình (nay là tỉnh Phú Thọ).

Các nguồn nguyên liệu như chất thải chăn nuôi, phụ phẩm cây trồng và vật liệu hữu cơ sẵn có tại địa phương được xử lý, phối trộn và ủ theo định hướng ứng dụng công nghệ sinh học. Quá trình này hướng tới mục tiêu chuyển hóa nguồn phụ phẩm vốn dễ gây ô nhiễm thành sản phẩm có giá trị sử dụng, giàu chất hữu cơ, có khả năng bổ sung dinh dưỡng, cải thiện độ phì đất và hỗ trợ cây trồng sinh trưởng bền vững hơn.

Về chuyên môn, nhóm nghiên cứu tập trung đánh giá khả năng loại bỏ vi sinh vật gây hại, hạn chế các yếu tố bất lợi trong chất thải chăn nuôi; nghiên cứu điều kiện lên men sinh học phù hợp như nhiệt độ, độ ẩm, tỷ lệ C/N và thời gian ủ; đồng thời xem xét khả năng thu hồi các chất dinh dưỡng quan trọng như N, P, K, Ca, Mg, Na và chất hữu cơ từ nguồn nguyên liệu tại chỗ.

Hoạt động phối trộn, che phủ và hướng dẫn kỹ thuật ủ phân hữu cơ từ phế phụ phẩm nông nghiệp tại hộ dân

Hướng tới nông nghiệp xanh và tuần hoàn tại địa phương

Thông qua các hoạt động khảo sát, lấy mẫu đất và bước đầu triển khai quy trình ủ phân hữu cơ, đề tài đang từng bước xây dựng cơ sở thực tiễn và dữ liệu kỹ thuật phục vụ cho các giai đoạn tiếp theo của nghiên cứu.

Điểm nổi bật của đề tài là cách tiếp cận theo hướng nông nghiệp tuần hoàn – tận dụng chất thải và phụ phẩm phát sinh trong sản xuất để quay trở lại phục vụ sản xuất nông nghiệp. Đây được xem là hướng đi phù hợp với yêu cầu phát triển nông nghiệp xanh, giảm thiểu ô nhiễm môi trường và nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên tại địa phương.

Các hoạt động thực địa cũng cho thấy vai trò quan trọng của việc đưa nghiên cứu khoa học gắn với nhu cầu thực tế của người dân. Thay vì chỉ nghiên cứu trong phòng thí nghiệm, các nội dung của đề tài được triển khai trực tiếp trên đồng ruộng và tại hộ sản xuất, qua đó giúp tăng tính thực tiễn, khả năng ứng dụng và tính phù hợp của các giải pháp kỹ thuật được nghiên cứu.

Trong thời gian tới, Viện Nghiên cứu Tăng trưởng xanh sẽ tiếp tục theo dõi quá trình ủ và chuyển hóa nguyên liệu hữu cơ; thực hiện phân tích, đánh giá chất lượng sản phẩm phối trộn tạo thành; đồng thời triển khai các bước tiếp theo của mô hình thực nghiệm trên cây bưởi, cây ngô và cây lạc theo đúng nội dung và tiến độ của đề tài.

Thông qua đề tài, nhóm nghiên cứu kỳ vọng sẽ từng bước xây dựng được quy trình kỹ thuật phù hợp với điều kiện thực tế tại địa phương, góp phần thúc đẩy sản xuất nông nghiệp xanh, tuần hoàn và bền vững tại tỉnh Hòa Bình (nay là tỉnh Phú Thọ).

Phòng Nông nghiệp và Môi trường, VNCTTX